Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế vận dụng sai trái Quyết định của Thủ tướng cho phép xây dựng bãi đỗ xe tham quan lăng Khải Định để phục vụ cho lợi ích riêng
Từ cuối tháng 5-2017, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế dưới quyền quản lý của TS Phan Thanh Hải đã cho xây dựng bãi đỗ xe trên khu đất di tích 5000m2 bên trái trước lăng Khải Định – di sản thế giới. Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã vận dụng Quyết định của Thủ tướng cho phép xây dựng bãi đỗ xe phục vụ khách tham quan lăng Khải Định để phục vụ cho lợi ích riêng.

Đây là một vụ vi phạm di sản văn hóa thế giới vô cùng tai hại cho đời nầy và muôn đời sau. Vì thế phải không ngừng phê phán không những để cứu vãng lăng Khải Định mà còn để cứu vãng cảnh quan các lăng và di tích lịch sử văn hóa khác ở Cố đô Huế.  

Xin trình bày sơ lược lại từ đầu:

1. Theo “Bảng trích sao địa bộ và các bản đồ lăng tẩm điện đài thuộc phạm vi di tích lịch sử Huế”; văn bản khổ 21,5x27cm, bản đánh máy trên giấy pơ-luya. Văn bản cho biết cụ thể vị trí của lăng Khải Định tọa lạc tại thôn Châu Chữ và có ghi ký hiệu 12 thửa đất, trong đó có các loại: đất núi, đất lăng, đất ở, đất khô, đất hoang, đất ruộng. Qua nghiên cứu văn bản cho biết các ký hiệu B.86, B.87, B.88, B.89 là đất hoang (đất trống) và đất ruộng nhưng vẫn thuộc phạm vi Di tích lịch sử lăng Khải Định (xem bản đồ lăng Khải Định có Tỷ lệ 1/2000 và văn bản trích sao địa bộ dưới đây).

Ban do lang Khai Dinh.jpg

H.1. Bản đồ lăng Khải Định.

H.2. Bảng trích sao địa bộ giải thích các ký hiệu B.86, B.87, B.88, B.89 và bản đồ các lăng tẩm.

Toàn bộ khu đất B.86, B.87, B.88, B.89 gần 5000m2 là đất di tích với một cái giếng cổ còn nguyên vẹn, đều bị Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế xây dựng bãi đỗ xe. Như thế là vi phạm di tích.

H.3. Giếng cổ là Thủy Thiên Tụ làm minh đường của lăng Khải Định.

2. Cảnh quan vốn có của khu di tích lăng Khải Định. 

IMG_2631.jpg

H.4. Cảnh quan vốn có của khu di tích lăng Khải Định. 

3. Cảnh quan của khu vực lăng Khải Định sau khi bị san ủi 5000m2 để xây dựng bãi đỗ xe, phá vỡ cả cảnh quan lăng Khải Định.

H.4. Bai do xe.jpg

H.5. Cảnh quan khu vực lăng Khải Định sau khi bị san ủi 5000m2 để xây dựng bãi đỗ xe

Bất chấp thực tế khu vực nơi xây dựng bãi đỗ xe là đất di tích, TTBTDT Cố đô Huế tự ý cho rằng: Khu vực nầy “vốn là bãi tập kết vật liệu xây dựng lán trại công trường của lính, thợ, phu xây dựng lăng Vua Khải Định (thời kỳ 1920-1931). Hiện nay, tại khu vực này vẫn còn một chiếc giếng cổ xây dựng bãi đỗ xe là vùng bảo vệ lăng mộ vua Khải Định” (Thư TT trả lời phản biện của tôi đề ngày 28-7-2017) thuộc vùng II bảo vệ lăng mộ vua Khải Định sử dụng xây dựng bãi đỗ xe, quan niệm là xây dựng “Hạ tầng thiết yếu góp phần bảo tồn di sản bền vững” (!).

Khu vực nầy là một bộ phận cấu thành di tích lăng Khải Định. Đáng lẽ nó được có một vòng bảo vệ bên ngoài. Ở đây nó không những không được bảo vệ mà còn bị xem là vùng II bảo vệ lăng Khải Định và bị sử dụng xây dựng bãi đỗ xe.

Giả như khu vực bộ phận cấu thành di tích nầy được TTBTDT Cố đô Huế đổi thành vùng II bảo vệ di tích, thì TT cũng không được dùng nó để xây dựng bãi đỗ xe. Điều 32 Luật Di sản Văn hóa năm 2001 có đoạn viết “Việc xây dựng công trình quy định tại khoản này không được làm ảnh hưởng đến yếu tố gốc cấu thành di tích, cảnh quan thiên nhiên và môi trường - sinh thái của di tích” (Luật DSVH, tr.51). Và trên khu vực II được xây dựng những gì? Nghị định 288/HĐBT ngày 31 – 12 – 1985 của Hội đồng Bộ trưởng quy định việc thi hành Pháp lệnh bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh và Thông tư số 206/VHTT ngày 22 – 7 – 1986 của Bộ Văn hóa (nay là Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch) hướng dẫn việc thi hành Pháp lệnh bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh đã quy định rõ “Khu vực 2: là khu vực bao quanh khu vực 1, chỉ được phép xây dựng bia, tượng đài, công trình văn hóa nhằm mục đích tôn tạo di tích”. TTBTDT Cố đô Huế xây dựng bãi đỗ xe trong khu vực II bảo vệ di tích là vi phạm Điều 32 Luật DSVH. Nếu xây dựng được bãi đỗ xe thì cũng có thể xây dựng nhà nghỉ, nhà hàng, khách sạn trong khu vực II nầy. Hậu quả sẽ vô cùng tai hại. Trong các phản biện, gởi trực tiếp cho TS Phan Thanh Hải và đưa lên FB, tôi đã trình bày rõ việc xây dựng bãi đỗ xe trên khu đất di tích bên trái trước lăng Khải Định sẽ gây nên hậu quả: 

- Phá vỡ cảnh quan đã cấu thành lăng Khải Định. Có nguy cơ bị UNESCO phản đối và không công nhận tiếp lăng Khải Định là di sản thế giới;

- Tác động xấu đến phong thủy đã ổn định gần một thế kỷ qua;

- Gây ồn ào chốn tôn nghiêm yên nghỉ nghìn thu của vua Khải Định;

- Bụi khói CO2 của hàng trăm ống khói ô-tô thải ra hằng ngày sẽ tác động xấu đến các kiến trúc đá trong lăng Khải Định;

- Với bãi đỗ xe trên khu đất 5000 m2, trong vài năm nữa sẽ quá tải mà không thể mở rộng được, dù muốn dù không cũng phải chuyển bãi đỗ xe đến một địa điểm thích hợp khác. Tại sao ngay bây giờ không tính đến bãi đỗ xe thích hợp ấy?

- Một di sản quan trọng mang tầm thế giới như lăng Khải Định muốn đến tham quan khách phải đỗ xe từ xa, đi đến lăng bằng xe điện hoặc đi bộ để lòng khách được tĩnh lặng chuẩn bị chiêm ngưỡng chốn tôn lăng. Vừa kéo dài được thời gian khách tham quan Huế, vừa lấy được thêm tiền xe điện giống như khách đến bến xe Nguyễn Hoàng và đi vào Đại Nội bằng xe điện vậy. Chở khách đến gần bậc cấp lên lăng Khải Định là vừa vi phạm di sản thế giới vừa làm nghèo du lịch Huế.

- Lấy đất của di tích xây bãi đỗ xe bằng tiền nhà nước, rồi xã hội hóa để cho nhóm lợi ích chung quanh Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế kinh doang thu lợi lâu dài là một hình thức tham nhũng hợp pháp. Như ở              phần cuối thư viết ngày 29-12-2017, TS Phan Thanh Hải trả lời các phản biện của tôi cho biết: “Toàn bộ các dịch vụ thuộc bãi xe đều được xã hội hóa, người dân địa phương hoàn toàn có thể tham gia vào các hoạt động dịch vụ này thông qua hình thức đấu thầu công khai minh bạch”. Ai sẽ trúng thầu? Ai sẽ được kinh doanh trên bãi đổ xe đó? Không ai khác ngoài  Nhóm lợi ích chung quanh ông. (Sử dụng đất di tích xây dựng bãi đỗ xe khỏi phải thuê đất của TX Hương Thủy, khỏi phải thực hiện thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất, thu tóm hết toàn bộ lợi nhuận kinh doanh trên bãi đỗ xe).

  Vì muốn thực hiện những khuất tất đó nên Trung tâm Bảo tồn Di tích không đưa đề án xây dựng bãi đỗ xe lăng Khải Định ra lấy ý kiến của Hội đồng Khoa học Nghệ thuật của Trung tâm (mà tôi là một thành viên) như tất cả các đề án có từ trước đến năm 2017. Những phản biện của tôi công khai trên Fb, gởi trực tiếp qua e-mail đến TTBTDT Cố đô Huế, TS Phan Thanh Hải không phản hồi trực tiếp với tôi mà với phương tiện của nhà nước trong tay, TS Phan Thanh Hải họp báo, trả lời báo chí phổ biến những thông tin mà tôi đã phản biện là không đúng.

Trước cuộc tranh luận giữa tôi và TS Phan Thanh Hải không thể kéo dài hơn nữa, ngày 23-10-2017 Chủ tịch UBND Thừa Thiên Huế Nguyễn Văn Cao chỉ thị cho TTBTDT Cố đô Huế “chủ trì, phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức đối thoại, làm rõ các nội dung theo kiến nghị của ông Nguyễn Đắc Xuân trong việc xây dựng bãi đỗ xe trước ngày 15.11.2017”. Nhưng TTBTDT Cố đô Huế cũng tránh không tổ chức đối thoại với tôi.

Trong các phản biện, tôi cho rằng: Trung tâm xây dựng bãi đỗ xe trong khu vực II di tích lăng vua Khải Định là phạm luật.

Thay vì gặp mặt đối thoại trực tiếp với tôi, trong thư đề ngày 29/12/2017 - trả lời tôi, TS Phan Thanh Hải viết:
       “Nếu phạm luật thì làm sao dự án xây dựng bãi đỗ xe tại lăng vua Khải Định thuộc khu vực II di tích lại được Thủ tướng Chính phủ đồng ý về chủ trương (Văn bản số 441/TTg-KGVX ngày 17/03/2016) và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có văn bản thỏa thuận đồng ý (công văn số 4165/BVHTTDL-DSVH ngày 18/11/2014)? Chẳng lẽ Thủ tướng Chính phủ và Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch lại dám phạm luật?”

Thủ tướng đồng ý VỀ CHỦ TRƯƠNG cho xây dựng bãi đỗ xe, tôi cũng đã nhiều lần hoan nghinh việc xây dựng bãi đỗ xe phục vụ khách tham quan lăng Khải Định nhưng xây chỗ nào, xây dựng như thế nào chứ không được xây dựng trên khu đất lưu đức (mà TTBTDT cho là khu vực II) bên trái trước lăng Khải Định. Trong hồ sơ xin phép Thủ tướng TTBTDT Cố đô Huế có viết rõ xin xây dựng bãi đỗ xe trên khu đất lưu đức bên trái trước lăng Khải Định ấy không? Hay chỉ xin phép xây dựng bãi đỗ xe chung chung mà thôi?

 Nếu TTBTDT Cố đô Huế không trình bày cụ thể với Thủ tướng về khu đất sẽ xây dựng bãi đỗ xe mà Trung tâm tự tiện xây dựng như hiện nay là TS Phan Thanh Hải đã đổ tội vi phạm di sản thế giới cho Thủ tướng.

Nếu TT đã trình bày với Thủ tướng Văn bản kèm theo bản đồ xin xây dựng bãi đổ xe trên đất di tích như hiện nay mà Thủ tướng vẫn ký thì Thủ tướng sai. Người dân Huế sẽ kiến nghị Thủ tướng phải rút lại Quyết định phạm luật ấy. Nếu Thủ tướng đã ký cho phép sai lầm mà nay không chịu rút lui thì Thủ tướng sẽ chịu trách nhiệm với văn hóa lịch sử Việt Nam.

Nói tóm, lăng Khải Định là một di sản thế giới. Điều 32 Luật Di sản Văn hóa năm 2001 – Được sửa đổi, bổ sung năm 2009 ghi rõ:     

1. Các khu vực bảo vệ di tích bao gồm:

a) Khu vực bảo vệ I là vùng có các yếu tố gốc cấu thành di tích;

b) Khu vực bảo vệ II là vùng bao quanh hoặc tiếp giáp khu vực bảo vệ I.

Trong trường hợp không xác định được khu vực bảo vệ II thì việc xác định chỉ có khu vực bảo vệ I đối với di tích cấp tỉnh do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định, đối với di tích quốc gia do Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định, đối với di tích quốc gia đặc biệt do Thủ tướng Chính phủ quyết định”.

Như vậy việc xây dựng bãi đỗ xe bên trái trước lăng Khải Định – di tích quốc gia đặc biệt thuộc khu vực bảo vệ II phải có quyết định của Chính phủ.

Cái Văn bản số 441/TTg-KGVX ngày 17/03/2016) mà Trung tâm nhắc đến lâu nay chỉ là Quyết định “Thủ tướng Chính phủ đồng ý về chủ trương” cho làm bãi đỗ xe chung chung chứ không hề xác định bãi đỗ xe đó ở đâu cả.

 Nếu TTBTDT Cố đô Huế dưới quyền Giám đốc Phan Thanh Hải không trưng dẫn được Quyết định quan trọng nầy thì TTBTDT Cố đô Huế  phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về những việc sai trái gây hậu quả nghiêm trọng kể trên.

Trong khi chờ đợi TTBTDT Cố đô Huế trưng dẫn Quyết định của Chính phủ cho phép xây dựng bãi đỗ xe trên khu đất lưu đức bên trái trước lăng Khải Định, tôi cho rằng Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã vận dụng một cách sai trái Quyết định của Thủ tướng cho phép xây dựng bãi đỗ phục vụ khách tham quan lăng Khải Định để phục vụ cho lợi ích riêng. Kính đề nghị các ngành chức năng vào cuộc thanh kiểm tra truy tố tội làm trái nầy trước pháp luật, trả lại khu đất lưu đức có giếng thủy thiên tụ cho cảnh quan, phong thủy lăng Khải Định – di sản thế giới. Nếu đời nầy vì vướng mắc với các nhóm lợi ích chưa giải quyết được thì gởi lại món nợ nầy cho các đời sau trả hộ cho lịch sử.

TS Phan Thanh Hải rồi cũng đến lúc rời khỏi chức Giám đốc TTBTDT Cố đô Huế nhưng đến bao giờ bãi đỗ xe lăng Khải Định còn đó thì tên tuổi của ông vẫn còn sống mãi trong sự nguyền rủa của người dân Huế. Ông hãy xem thân phận những người phá hoại di tích Huế đang sống hay đã chết như thế nào thì ông có thể thấy trước được tương lai của ông ra sao.

Bao giờ còn tồn tại các nhóm lợi ích phá hoại đất nước, cuộc chiến đấu bảo vệ văn hóa lịch sử của người dân Huế không bao giờ ngưng nghỉ.

 

Huế, ngày 1 tháng 6 năm 2018

Nguyễn Đắc Xuân.

 
 
Các bài Phản biện khác