Giáo dục phải đáp ứng thực tế Việt Nam sắp vào WTO
Góp ý kiến với diễn đàn "Giáo dục- Những lời tâm huyết" trên Tuổi Trẻ, nhà văn Nguyễn Đắc Xuân đề cập đến 5 vấn đề:

 1. Lâu nay ta nghiên cứu về giáo dục “xuôi”, nghĩa là từ ý tưởng lãnh đạo đến tổ chức thực hiện, và lấy số lượng tốt nghiệp của sinh viên học sinh làm thành tích và khen thưởng, còn chuyện số người được đào tạo đó có đáp ứng được yêu cầu về con người của xã hội hay không ngành giáo dục không quan tâm mấy.

Tình hình đó sinh ra cuộc khủng hoảng giáo dục hiện nay. Do đó tôi đề nghị một qui trình nghiên cứu “ngược”. Tiêu chí của con người thời kỳ VN vào WTO là khả năng làm việc quốc tế của sinh viên. Nền giáo dục của VN ta đã đào tạo được hạng người ấy, tuy chưa nhiều nhưng không phải ít. Số người có trình độ quốc tế đó hiện đang làm việc cho các tổ chức, công ty nước ngoài trên khắp nước VN, tập trung nhất ở Hà Nội và TP.HCM, có thể đến cả ngàn người, nhiều người lương tháng đến 4.000 - 5.000 USD. 

Tại sao chúng ta không mời những người được quốc tế công nhận ấy ngồi lại nói cho chúng ta biết: họ đã được dạy như thế nào, họ được học những gì, học thêm với ai, khi đi làm cho quốc tế họ phải phấn đấu ra sao, cái gì thừa, cái gì thiếu, cái gì cập nhật, cái gì lạc hậu, gia đình đã giúp họ học hành như thế nào?... Thực tế đó cho phép ngành giáo dục bổ khuyết những thiếu sót của mình.

2. Có người đề nghị bỏ thi đua. Theo tôi, còn xã hội chủ nghĩa là còn thi đua. Nhưng thi đua với thành tích thật chứ không phải thành tích “ảo” như hiện nay. Thành tích đó là gì? Ví dụ, thành tích của trường THPT là tỉ lệ học sinh đỗ vào các đại học, thành tích đại học là tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp xin được việc làm. Nếu tỉ lệ xin được việc làm đúng ngành nghề đã đào tạo cao thì thành tích càng lớn hơn và nếu được quốc tế hay các cơ quan xí nghiệp VN làm việc với quốc tế thu nhận thì thành tích đó càng được tuyên dương. Do đó các trường phải đặt ra chỉ tiêu và phấn đấu. Thi đua như thế tại sao lại bỏ?

3. Nếu đã đặt ra việc thưởng thì phải đặt vấn đề phạt. Nếu thi đỗ Tú tài tỉ lệ cao mà thi vào đại học tỉ lệ thấp hoặc không đỗ thì trường THPT ấy phải chịu trách nhiệm. Nếu đại học cho đỗ đại học tỉ lệ cao mà sinh viên ra trường xin được việc làm thấp đại học đó phải chịu một phần trách nhiệm, phải xem lại ngay việc đào tạo của mình và phải báo cáo với lãnh đạo cấp trên về những biện pháp khắc phục.

4. Bất cứ một nền giáo dục nào, xưa cũng như nay, đều phải học, phải thi, phải lấy bằng cấp mà xác định trình độ học vấn. Nhưng vào thực tế cuộc sống hiện đại thì người thanh niên chỉ với bằng cấp vẫn chưa đủ để vào đời. Bằng cấp đi theo với tay nghề. Nhiều người bạn tôi ở Mỹ phấn đấu hàng chục năm mới lấy được một mảnh bằng, nhưng khi ra trường mảnh bằng ấy không xin được việc làm thích hợp nên họ đã bỏ mảnh bằng cũ, đi học lại để lấy một bằng cấp khác dễ xin việc làm hơn, thích hợp với mình hơn và họ đã trở nên giàu có. Cũng có người học lấy bằng nhưng không dùng, bỏ bằng đi tìm một ngành thực dụng tự học và làm giàu. Ngành giáo dục nên quan tâm biểu dương những người có thực học, có tay nghề, có công trình đã được xã hội công nhận.

5. Hồi tháng 5-2006 vừa qua, tôi có thực hiện một khảo sát nhỏ về ý tưởng giáo dục ở Mỹ. Các câu trả lời của cả người Mỹ gốc Việt và người Mỹ chính cống, về thứ tự không giống nhau nhưng nội dung giống nhau:

a. Đánh giá cao sự sáng tạo, khám phá của sinh viên hơn chuyện học thuộc bài thầy;

b. Tạo điều kiện cho sinh viên đi đến cùng những khám phá của mình;

c. Sinh viên dám nghĩ dám làm, làm thất bại thì làm lại không ngại dù phải mất thêm năm ba năm nữa;

d. Bằng đại học không hợp thời, bỏ, đi học lại, rồi học tiếp nâng cao trình độ, phấn đấu trở thành chuyên gia.

Vài ý tưởng thô thiển hưởng ứng lời kêu gọi của ông tân bộ trưởng Bộ GD-ĐT. Mong nhận được sự quan tâm của những người có trách nhiệm.

Nguyễn Đắc Xuân (Nhà văn, Huế)

(Nguồn: Tuổi trẻ - 14h26' ngày 15/07/2006)

 

 
 
Các bài Giáo dục khác