Sinh viên Huế với Mùa Xuân năm 1968 ở Huế
Thắng lợi mùa Xuân 1968, Thành phố Huế được tặng 8 chữ vàng: "Tấn Công, Nổi Dậy, Anh Dũng, Kiên Cường". Để có được 8 chữ vàng đó, có sự đóng góp hiệu quả của sinh viên Huế (SVH). Nhân kỷ niệm 30 năm chiến dịch Xuân 68 (1968 - 1998), chúng tôi có dịp hỏi chuyện nhà báo Nguyễn Đắc Xuân - Một trong những sinh viên đã có mặt từ đầu đến cuối chiến dịch.

Nhân chứng Nguyễn Đắc Xuân

Thanh Niên (TN) : Anh vui lòng cho biết anh giữ vai trò gì trong Chiến dịch Huế Xuân 1968?

Nguyễn Đắc Xuân ( NĐX): Lúc đầu tôi được đi trong Ban tham mưu của Cánh Bắc do anh Trần Anh Liên-Phó Bí thư Thành ủy làm chính ủy. Về đến Huế các anh lãnh đạo nhớ tôi đã từng làm Trưởng đoàn Sinh viên vũ trang chống Mỹ (đoàn SV Quyết tử) hồi mùa Hè 1966 nên giao tôi tập hợp thanh niên sinh viên thành lập Đội Công tác Thanh niên trong Thành Nội. Đội công tác có nhiệm vụ vận động thanh niên tham gia Cách mạng, cổ động tuyên truyền đường lối chính sách của Mặt trận, vận động quần chúng tham gia chiến dịch. Về sau chúng tôi được giao thêm việc tổ chức các đoàn thể nghĩa binh, lo cứu chữa và chuyên chở thương binh đến các trạm phẫu tiền phương, chôn cất tử sĩ.

TN: Anh cho biết số lượng sinh viên tham gia chiến dịch có đông không, sinh viên Huế đã tham gia chiến dịch bằng con đường nào?

NĐX:  Trên khắp mặt trận có bao nhiêu tôi không biết, những người tôi biết tôi cũng chưa có dịp thống kê. Riêng chỗ thân quen cùng làm việc với nhau  tôi nhớ cũng đã rất đông. SVH đã đến với Chiến dịch bằng nhiều đường khác nhau:  1. Những người đã thoát ly từ nhiều năm trước nay được tổ chức  tham gia Chiến dịch như  Hoàng Phủ Ngọc Tường (Văn khoa, Tổng thư ký Mặt trận Liên Minh), Hoàng Phủ Ngọc Phan (Y khoa), Nguyễn Thúc Lư (Khoa Học), Nguyễn Thiết ( Luật), Lê Minh Trường ( Mỹ Thuật), Lê Công Cơ ( Khoa học); 2. Những cơ sở trong Nội thành được đưa ra huấn luyện để phục vụ chiến dịch như Lê Hữu Dũng, Nguyễn Thị Đoan Trinh, 3. Những cơ sở “nằm vùng” ở Huế nổi dậy tham gia chiến dịch như Lê Phước A (tức Lê Phước Thúy, SP), Lê Phước Đông (Khoa học), Trấn Bá Chữ ( SP), Ngô Văn Trân (tức Ngô Yên Thi, Văn khoa), Nguyễn Đức Thuận (ĐHSP Anh), Nguyễn Kim Cương ( SP), Huỳnh Sơn Trà (Y khoa), Đặng Văn Sở (SP Anh), Nguyễn Thượng Khanh (Y khoa), Nguyễn Hữu Ngô (Văn khoa), Hồ Tịnh Tình (Văn khoa)... 4.Những sinh viêm tham gia do chúng tôi phát động như Lê Văn Tài (Hoạ sĩ), Trần Văn Xuân (Luật khoa), Lê Ích Đề (SP)...

TN: Xin anh khái quát cho những thành tích của SVH đóng góp cho Chiến dịch Huế-Xuân 68 và cho biết những “sinh viên cựu chiến binh” của Chiến dịch ngày nay ra sao? 

TN: Sự đóng góp của SVH cũng như thanh niên Huế cho Chiến dịch Huế Xuân 68 tôi đã có dịp ghi chép lại cho anh Hoàng Phủ Ngọc Tường sử dụng viết cuốn Ngôi Sao Trên Đỉnh Phu Văn Lâu ( NXB Giải Phóng, 1972) và anh Nguyễn Khoa Điềm viết cuốn Cửa Thép ( nxb Giải Phóng, 1972), và chính tôi đã viết trong Huế Những Ngày Nổi Dậy ( Nxb Hội Nhà Văn VN, 1980) và Huế Xuân 68 ( do Thành ủy Huế thực hiện. 1988). Xin phép cho tôi được không nhắc lại chuyện thành tích. Còn những SVH ngày ấy hiện nay ra sao ?  Một số đã  hy sinh (Lê Phước Đông, Trần Văn Xuân, Nguyễn Thiết, Nguyễn Đức Thuận, Hồ Văn Trà, Lê Minh Trường, Nguyễn Thúc Lư, Huỳnh Sơn Trà) ...Đa số những người còn sống đều trưởng thành: Trần Bá Chữ (Tiến sĩ, chuyên về vũ khí thông minh của bộ Quốc Phòng), Ngô Yên Thi ( UV Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy TTH), Lê Phước Thúy (từng làm Giám đốc sở Giáo dục Đào tạo TTH), Nguyễn Kim Cương (Phó Chủ tịch UBMTTQ QNĐN), Lê Công Cơ ( Chủ tịch Hội đồng quản trị ĐH Duy Tân, ĐN), nhiều nhà nghiên cứu, nhà thơ, nhà văn, nhà báo ( anh em Hoàng Phủ Ngọc Tường-Ngọc Phan, Nguyễn Đắc Xuân), nhiều bác sĩ Dược sĩ (Nguyễn Thượng Khanh, Trần Văn Tiễn, Nguyễn Thị Đoan Trinh), và cũng nhiều người theo nghề  giáo ( Đặng Văn Sở, Lê Ích Đề....)

TN: Chuyện đã qua 30 năm rồi, nhớ đến Chiến dịch nầy anh nghĩ đến vấn đề gì?

NĐX.- Chuyện chiến tranh thì các ngành chức năng đã tổng kết. Tôi cũng đã tham gia làm  một số sách đề cập đến Chiến dịch nầy như tôi nói ở trên. Tôi ra đi tôi là một sinh viên, cho đến giờ nầy tóc đã bạc trắng tôi vẫn học hành làm việc như một sinh viên, do đó mỗi lần nhắc đến chuyện nầy tôi không khỏi ngậm ngùi nhớ đến những người bạn sinh viên đã hy sinh mà cho đến nay vẫn chưa tìm ra dấu tích và  chưa được các nhà làm chính sách đánh giá đúng sự hy sinh đóng góp của anh em như các trường hợp Nguyễn Đức Thuận, Nguyễn Thiết...Và ngay cả những người còn sống, thành tích của họ trong chiến dịch Huế Xuân 68 cũng chưa được đánh giá đúng mức!

TN: Đó là chuyện buồn, vậy anh có một chuyện vui nào không?

NĐX: Sau một năm rưỡi xa Huế, sáng 31.1.68 tôi được đặt chân lên đường phố Huế, gặp lại bạn bè tôi sung sướng vô cùng. Và niềm vui nhất của tôi là tất cả anh em bạn bè sinh viên Huế tham gia Chiến dịch Huế Xuân 68 rất đông, chịu đựng gian khổ, bom đạn ác liệt, đói khát rất dữ nhưng tất tất không có một ai tỏ ra khiếp nhược, đầu hàng giặc. Ngày nay nhắc lại tên tuổi của các bạn tôi thấy không có điều gì phải hỗ thẹn cả. Tôi có ước nguyện có dịp sẽ viết tiếp chuyện chiến đấu của anh em.

TN: Vâng. Không chỉ các thế hệ sinh viên đàn em của các anh muốn biết mà cả những người có lương tâm cũng muốn biết. Xin cám ơn anh đã trả lời phỏng vấn và xin cám ơn trước về những chuyện anh sẽ viết tiếp về sinh viên Huế. Chào anh.

                                                            Đà Nẵng, tháng 1.1998

                                                           Lê Đức Hùng thực hiện

 
 
Các bài Huế xưa đến nay khác