17/10/2018

NGỰA TRẮNG VÀO ĐƯỜNG ĐUA ĐẾN DI SẢN TRONG TƯƠNG LAI - NGUYỄN ĐẮC XUÂN

HỘI NGHỊ QUY HOẠCH PHÂN KHU XÂY DỰNG KHU DU LỊCH SINH THÁI BẠCH MÃ, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ do UBND tỉnh Thừa Thiên Huế tổ chức tại tầng 6 - VinPearl Hotel Huế

Nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân phát biểu trong "Hội nghị Quy hoạch phân khu xây dựng Khu Du lịch sinh thái Bạch Mã, tỉnh Thừa Thiên Huế"

Kính thưa Hội nghị,

Là một người cầm bút xứ Huế, cách đây trên 10 năm tôi đã trả lời cho một độc giả về sự ra đời của Bạch Mã và đăng tron sách 700 năm Thuận Hóa Phú Xuân Huế, Nxb Trẻ 2009, tr.28-29 như sau: 

Bạch Mã ở phía Nam tỉnh Thừa Thiên, cách Huế 55 cây số, do một kỹ sư người Pháp tên là Gérard tìm thấy ngày 28-7-1932, Bạch Mã là một vùng rừng núi diện tích 15 cây số vuông chỗ cao nhất là 1.450 thước tại đình Lâm Viên và chỗ thấp nhất là Thác Bạc 1.050 thước, có khí hậu mát mẻ, ôn hòa, nhờ ảnh hưởng của gió bể và độ cao, về mùa nắng nhiệt độ lên xuống từ 190 đến 200, do đó cũng như Đà Lạt, Bạch Mã là một nơi nghỉ mát lý tưởng ở Việt Nam. Vì thế, ở đây đã có 139 (1) biệt thự xinh xắn được xây cất theo những lối kiến trúc đặc biệt (như khách sạn Morin, các biệt thự của các viên chức cao cấp họ Thân, họ Hồ Đắc...) tạo cho Bạch Mã một bộ mặt rất mỹ lệ trên núi đồi phóng khoáng, giữa cây cao rừng rậm. Những thắng cảnh nổi tiếng của Bạch Mã có thác Đỗ Quyên, đồi Bảo An, suối Hoàng Yến, Ngũ Hồ v.v... Tuy nhiên vì chiến tranh, nhà cửa ở đây hầu hết đã đổ nát, các thắng cảnh bị hoang phế. Bạch Mã, ngoài giá trị là một khu nghỉ mát, còn là một khu rừng nguyên sinh với nhiều thảo mộc, chim thú quí hiếm. Trong những năm gần đây núi Bạch Mã đã được công nhận là vườn quốc gia, đường nhựa đã lên đến đỉnh. Một số kiến trúc cũ đã được trùng tu làm nơi ăn ở cho khách tham quan”. 
Tôi cũng đã lên thăm BM nhiều lần, tìm kiếm những địa điểm có liên quan đến các chùa Phật ở BM. Hôm nay tôi rất hân hạnh được Tỉnh TTH mời Tham dự Hội nghị góp ý Quy hoạch phân khu xây dựng Khu du lịch sinh thái Bạch Mã tỉnh Thừa Thiên Huế. 

Mắt tôi bị xuất huyết võng mạc, thị lực chỉ còn ¼, Giấy mời và tài liệu kèm theo in đen trắng, lại mới đến tôi vào chiều hôm qua 12-10 nên tôi không đủ thời gian để nghiên cứu tập hình ảnh tư liệu để có thể góp ý Bản dự thảo quy hoạch một cách đầy đủ được. Hơn nữa với tuỏi ngoài tám mươi, nói trước quên sau phát biểu trong Hội nghị khó tránh được những thất thố bất cập nên để đáp lại thịnh tình của Tỉnh dành cho tôi, đêm qua tôi đã mày mò gõ trên bàn phiếm mấy ý kiến sau đây:

1. Nhận định

Bạch Mã (BM) khu vực cảnh quan môi trường sinh thái nguyên sinh nối Kinh thành Huế di sản văn hóa của nhân loại với vùng vịnh Lăng Cô nổi tiếng thế giới. Khi các khu vực đồng tính Đà Lạt, Sa pa, Bà Nà đã “mất”, sự hiện hữu nguyên vẹn của BM ngày nay quý giá vào bậc nhất. Vì thế khi muốn đưa BM vào phục vụ du lịch phải rất thận trọng. Khai thác du lịch như thế nào để có thể giữ được môi trường sinh thái (động thực vật quý hiêm) mà thiên nhiên đã tạo nên từ hàng ngàn hàng vạn năm trước. Nếu để mất thì không bao giờ tái lập lại được. Nền tảng của sự kinh doanh du lịch trên BM phải bền vững bất chấp sự phát triển du lịch vượt bậc đang và sẽ diễn ra ở các vùng lân cận. Nếu không có sự khác biệt bền vững thì khi các khu du lịch lân cận phát triển thu hút hết khách, khu du lịch BM phảỉ hạ màn, cái giá trị vô giá cũ bị kinh doanh du lịch phá hủy, kinh doanh du lịch không khác biệt, thiếu bềnh vững mới mất luôn, BM sẽ trở thành một vùng băng hoại không có tài nào phục hồi lại được. Muốn sử dụng BM, chúng ta phải biết những sai lầm phá hoại cảnh quan môi trường ở các vùng đồng tính (Đà Lạt, Bà Nà, Sa pa.v.v.) như thế nào để tránh (khói bụi, đông người, ồn ào động thực vật quý hiếm biến mất); phải biết người Pháp trước kia họ đã quy hoạch và xây dựng trên BM như thế nào để tham khảo vận dụng.

2. Những nguyên tắc cần thực hiện

Sau khi khảo sát những sai lầm các nơi, tuân thủ những trải nghiệm của người Pháp, chúng ta phải xác định rõ loại hình du lịch Bạch Mã sắp tới là loại du lịch gì? Du lịch sinh thái. Du lịch sinh thái trong vườn quốc gia khác với du lịch sinh thái ở một vùng rừng tự nhiên. Loại hình du lịch sinh thái Bạch Mã phải hoàn toàn khác biệt với Bà Nà (phía Nam), khác biệt với Phong Nha, Kẻ Bàng (Phia Bắc), không sợ bị cạnh tranh với các khu du lịch quốc tế đang và sẽ xây dựng trong vùng. 
Tất cả mọi hoạt động của du lịch sinh thái đó ở BM phải có biện pháp cụ thể bảo vệ cảnh quan môi trường sinh thái, hạn chế tối đa tiếng ồn, khí thải, rác thải.
Xây dựng dựa trên nền cũ mà người Pháp đã để lại (kiến trúc tỷ lệ hài hòa với cảnh quan thiên nhiên, cách xa nhau, không cao quá cây rừng tự nhiên).
Xây dựng mới ở những triền dốc không đào đất san nền, các kiến trúc phải xây dựng trên hệ thống cọc như như một số kiến trúc đã xây dựng ở khu du lịch Laguna Lăng Cô (TTH); 

Bản sắc kiểu dáng kiến trúc Pháp-Huế đã được người Pháp định hình. Các kiến trúc mới dựng lên sau năm 1975 nếu có kiểu dáng không hài hòa với kiến trúc Huế-Pháp chung của BM thì cần phải cải tạo lại; 

Khu du lịch BM phải được quy hoạch với sự tham gia ý kiến của quốc gia và quốc tế. Bản quy hoạch đó có tầm nhìn năm bảy mươi năm, thậm chí hàng trăm năm. Do đó sau khi bản quy hoạch đã được duyệt thì mọi việc xây dựng phát triển ở BM không được vi phạm. Không được xây dựng cơi nới vi phạm quy hoạch. Khi chưa có bản quy hoạch được duyệt nầy thì chưa nên có một quyết định gì mới liên quan đến việc xây dựng trên BM;

Khi chưa định hình được loại hình du lịch sinh thái BM đặc biệt như thế nào thì theo tôi chưa quy hoạch được. Chỉ có thế quy hoạch sau khi loại hình du lịch sinh thái BM đã được định hình. Bởi vì khu du lịch có Casino, khu du lịch vui chơi hội hè, khác với du lịch sinh thái nghỉ dưỡng, hưởng thụ môi trường sinh thái, thực hành đời sống chánh niệm; khu du lịch cao cấp khác với các khu du lịch bình dân, ba-lô;

Căn cứ trên quy mô, sức chứa lưu trú trước mắt và trong tương lai là bao nhiêu, nếu số lượng khách đông quá thì đường ô-tô lên BM hiện nay không đáp ứng được thì lúc đó mới tính đến việc phải xây dựng cáp treo. Nếu sức tiếp nhận khách của BM ít mà vẫn xây dựng cáp treo với số vốn rất lớn thì các nhà đầu tư sẽ phải phát triển lớn ở BM để có đủ khách cho cáp treo thì BM lại đi theo con đường của Bà Nà. (Với các nhà đầu tư hiện nay những gì họ muốn là họ có thể làm được). Trong một vùng chỉ cách nhau ba bốn chục cây số không nên có đến hai Bà Nà. Nếu đi theo con đường Bà Nà thì BM giỏi lắm cũng chỉ bằng ¼ Bà Nà mà thôi. Bằng ¼ Bà Nà mà làm mất BM thì thế hệ của chúng ta sẽ đắc tội với đất nước. Theo tôi khi sự khác biệt của du lịch BM được hưởng ứng, số chỗ lưu trú trên BM được ấn định cụ thể, thì nhiều khi khách phải sắp hàng chờ (trên internet) mới được lên BM. Kinh doanh du lịch BM lấy chất thay cho lượng. Vào mùa đông vắng khách, BM sẽ được sử dụng như một phim trường cho những cuốn phim nhiều tập Chuyện tình trên đỉnh mây ngàn. Và những cuốn phim nầy sẽ làm Pr cho BM vô cùng lợi hại; 

Du lịch BM ra đời đúng vào thời kỳ cách mạng công nghệ 4.0. Vì thế phải cương quyết từ chối tất cả các giải pháp, công nghệ đã cũ, gây trở ngại cho sự hội nhập quốc tế của BM ngay khi du lịch BM ra đời và nhiều đời sau. Phải nhờ tư vấn quốc tế xét duyệt vấn đề nầy. 

Do đó phải chọn lựa các chủ đầu tư đến từ các nước làm ăn tử tế, vừa có các giải pháp kỹ thuật cập nhật tiên tiên nhất vừa có truyền thống tôn trọng gìn giữ môi trường như Pháp, Mỹ, Nhật, Singapore.v.v. Phải cương quyết tránh các chủ đầu tư mà thế giới và các tỉnh thành trong cả nước đang từ chối. 

BM phải được xác định là một khu du lịch khác biệt, bền vững, một mẫu hình du lịch bảo vệ cảnh quan môi trường sinh thái tiêu biểu của Việt Nam. Khu du lịch BM sẽ xứng đáng là một di sản văn hóa thiên nhiên nối liền Cố đô Huế di sản của nhân loại với Vịnh Lăng Cô nổi tiếng thế giới.

Tại sao không được?

Huế, 13 tháng 10 năm 2018

[ In trang ]    [ Đóng lại ]