Xây dựng khu du lịch Life Resort trên sườn đồi Vọng Cảnh - một dự án sai phạm nhiều mặt
Ngày 28 tháng 1 năm 2005, tôi đã gởi đến Thường vụ tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế kiến nghị gồm 10 điểm nói rõ lý do vì sao tôi không đồng tình với việc xây dựng khu du lịch Life Resort trên sườn đồi Vọng Cảnh, và đề nghị di chuyển dự án qua một địa điểm khác. Kiến nghị của tôi dù chưa được hồi âm, hôm nay được mời tham dự Toạ đàm góp ý nầy, tôi không nhắc lại những điều tôi đã kiến nghị mà xin nói thêm một số ý kiến về một khía cạnh khác.

Trên đồi Vọng Cảnh

Kính Thưa Hội nghị,

Thưa quý vị,

Dù tôi đã về hưu gần 7 năm, nhưng đối với công việc của quê hương, đặc biệt về những gì có liên quan đến di sản văn hoá du lịch Huế tôi đều rất quan tâm. Tôi có dịp vô Nam, ra Bắc và đi suốt các tỉnh miền Trung và Tây nguyên, tôi rất nóng ruột khi thấy việc đầu tư của nước ngoài vào TTH quá nhỏ bé so với các tỉnh, so với nguồn tài nguyên vốn có về nhiều mặt của tỉnh nhà, đặc biệt về văn hoá du lịch. Đó là tâm trạng người về hưu, huống chi những đồng chí trẻ đang giữ địa vị lãnh đạo ở tỉnh nhà. Do đó tôi nghĩ rằng các đồng chí đã rất hồ hỡi phấn khởi khi được Công-ty Vietnam Hotel Projeck BV (Hà Lan) muốn thực hiện dự án xây dựng khu du lịch Life Resort  trên sườn đồi Vọng Cảnh với số vốn gần 5 triệu USD, các đồng chí đã đồng ý ngay. Trong các đồng chí lãnh đạo, có đồng chí mới chuyển qua làm công tác chính quyền như đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Xuân Lý “chưa thấy ai nói đồi Vọng Cảnh là di sản” cả (trả lời VNExpress ngày 18.2.2005)[1], nhưng cũng có đồng chí như đ/c Nguyễn Văn Mễ - Chủ tịch HĐND tỉnh, từng làm Chủ tịch UBND Thành phố Huế, Chủ tịch UBND tỉnh TTH rất am hiểu lịch sử văn hoá Huế, đã từng mời Hoạ sĩ Lê Bá Đảng ở Pháp về xây dựng một công trình ngắm cảnh tầm cỡ quốc tế trên đồi Vọng Cảnh…Nhưng có lẽ vì quá nôn nóng muốn làm được một cái gì cho Huế nên các đồng chí đã sử dụng quyền dân chủ tập trung trong tay mình vượt qua pháp luật thực hiện một dự án thiếu cơ sở khoa học, mất lòng dân, mất uy tín với dư luận trong và ngoài nước, vi phạm những qui chế do chính các đồng chí ban ra để cho nhân dân toàn tỉnh thực hiện, vi phạm qui trình làm việc của nhà nước Việt Nam, vi phạm Luật di sản văn hoá. Để đối phó với dư luận, các đồng chí đã dùng tiền nhà nước mời những người cấp dưới, những người không chuyên môn về các lãnh vực xây dựng, qui hoạch, văn hoá lịch sử Huế viết báo, phát biểu cổ động cho việc thực hiện dự án gây cho quần chúng bất bình. Vì thời gian toạ đàm không cho phép, trong bản góp ý nầy tôi xin đề cập đến một số vấn đề về pháp luật để cung cấp tư liệu cho cuộc toạ đàm và những đối tác của dự án khu du lịch Life Resort trên sườn đồi Vọng Cảnh. 

Những sai phạm của dự án được trình bày dưới các đề mục sau đây:

1. Vi phạm về qui trình xây dựng dự án, có 4 nội dung:

1.1. Không công khai, không tham khảo ý dân.

Dự án liên doanh khu Life Resort trên sườn đồi Vọng Cảnh đã được Đ/c Nguyễn Văn Mễ - lúc còn giữ chức Chủ tịch  UBND tỉnh TTH, ký quyết định số 2492 ngày 15.10.2003 “nhất trí cho phép Công-ty Du lịch Hương Giang liên doanh với doanh nghiệp nước ngoài đầu tư dự án khu du lịch tại khu vực đồi Vọng Cảnh”. Quyết định nầy ra đời khi chưa có ý kiến của các ban ngành chức năng, đặc biệt là ý kiến tham mưu của ngành văn hoá. Hơn 15 tháng sau, vào ngày 27.1.2005, trước khi làm lễ khởi công hai ngày, tỉnh mới cho trưng bày một mô hình hết sức đơn giản, không có hồ sơ giải thích, không có sổ ghi ý kiến của nhân dân. Đặt dân Huế trước một sự đã rồi nên không có mấy người đi xem và góp ý kiến.

Yếu tố quan trọng số 1 trong việc xây dựng bền vững là lòng dân đã bị tỉnh TTH bỏ qua.

Qua theo dõi ở đồi Vọng Cảnh, vừa rồi ông Dương Trung Quốc -TTK Hội Sử học Việt Nam cho rằng: “Phương thức tốt nhất để giải quyết việc này là tính minh bạch. Cần công khai, trưng cầu dân ý và nhờ đến cơ quan tư vấn. Nếu vô tình hay cố ý không công khai thì sẽ phải đối phó với dư luận. Dân chủ, công khai, minh bạch là lợi thế cho những địa phương biết sử dụng nó. (Báo Tiền Phong, 22.2. 2005). Tỉnh TTH đã bỏ qua cơ hội nầy rồi;  nên đã gây ra một “trận” báo chí phê phán dự án kéo dài ba tháng qua. Chưa bao giờ báo chí tập trung phê phán một vấn đề xây dựng gay gắt, lâu dài và sâu sắc đến thế;

1.2. Không tham khảo các nhà nghiên cứu am hiểu Huế:

Từ lâu, những việc liên quan đến văn hoá lịch sử (như thực hiện bộ địa chí, Qui hoạch đôi bờ sông Hương, Lễ hội Nam Giao, hồi ký về tết Mậu Thân 1968, chiến thắng mùa Xuân 1975 giải phóng Huế.v.v.), tỉnh TTH đều có tham khảo ý kiến hoặc mời các nhà nghiên cứu lịch sử văn hoá Huế làm tư vấn, nhưng viêc xây dựng dự án khu du lịch trên sườn đồi Vọng Cảnh thì tuyệt nhiên không một nhà nghiên cứu, một chuyên gia về lãnh vực lịch sử văn hoá Huế nào ở địa phương và Trung ương được hỏi ý kiến cả.

Giáo sư sử học Lê Văn Lan đã tâm sự với PV đài Truyền hình VTV1 (tối 25.2.05) về cái tâm, cái trí của những người kinh doanh, chủ đầu tư:

- “Tôi thật sự bất bình khi người ta đối xử với di tích danh thắng (đồi Vọng Cảnh) mà không tham khảo ý kiến của giới khoa học" .

1.3. Né tránh cơ quan Văn hoá - ngành chức năng giữ vai trò quản lý quan trọng nhất ở vùng đồi Vọng Cảnh;

Đồi Vọng Cảnh bên bờ sông Hương theo những Quyết định của tỉnh (sẽ trình bày dưới đây) là một thắng cảnh nằm trong khu di tích văn hoá lịch sử Cố đô Huế, cơ quan có trách nhiệm quản lý đồi Vọng Cảnh là Phòng Văn hoá TT Thành phố, sở VHTT tỉnh TTH, và trên hết là bộ VHTT. Thế nhưng theo Thông Báo số 6/TB-UB ký ngày 14.1.2004, trong cuộc họp “báo cáo phương án khu du lịch Vọng Cảnh” - do Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Mễ chủ trì không có mặt của Phòng VHTT Thành phố cũng như sở VHTT tỉnh TTH. Và sau đó cũng không có văn bản nào hỏi ý kiến của ngành văn hoá. Mới đây, ngày 19.2.2005, PV VNExpress hỏi: “Vậy tỉnh đã có ý kiến thẩm định của ngành văn hoá chưa ?”Chủ tịch Nguyễn Xuân Lý trả lời : “Trong quá trình xây dựng dự án thì đúng là chúng tôi cũng nên có ý kiến bằng văn bản gửi sở Văn hoá”.  PV hỏi tiếp: “Nhưng cơ quan có thẩm quyền thẩm định là bộ Văn hoá chứ không phải là Sở Văn hoá thưa ông ?”Chủ tịch Nguyễn Xuân Lý nói bật ra một chủ trương “tự trị” về văn hoá: “Nếu nói như vậy thì ở Huế chỗ nào cũng phải xin ý kiến Bộ hết và như thế thì chúng tôi không có công trình. Đất Huế là đất di sản, chỗ nào cũng là di sản hết”. Như thế mới biết những người thiết kế dự án khu du lịch Life Resort trên sườn đồi Vọng Cảnh đã đặt dự án đứng trên ngành văn hoá lịch sử bảo tồn bảo tàng. Đây là một chủ trương chứ không phải vô tình hay vì không biết. Chủ trương phi văn hoá nầy đã làm cho các nhà nghiên cứu văn hoá lịch sử nhân văn tiêu biểu của địa phương và cả nước phẫn nộ và không giữ im lặng được nữa. Đó là các vị GS Trần Quốc Vượng, GS TSKH Lưu Trần Tiêu (Chủ tịch Hội Di sản Văn hoá Việt Nam), PGS TS Phạm Mai Hùng (Phó chủ tịch Hội di sản văn hoá VN),  GSTS KTS Hoàng Đạo Kính, nhà sử học Dương Trung Quốc (TTK Hội Sử học VN), Đại biểu Quốc hội Nguyễn Viết Chức (Phó Chủ nhiệm UBVHGDTNTN &NĐ của Quốc Hội), GS Tương Lai (Chuyên viên trong ban nghiên cứu của Thủ tướng), KTS Nguyễn Trực Luyện (Chủ tịch Hội KTS Việt Nam), KTS Nguyễn Trọng Huấn (từng làm Qui hoạch Thành phố Huế và làm qui hoạch đôi bờ sông Hương) v.v.và nhiều nhà văn, nhà nghiên cứu lịch sử văn hoá Huế tại Huế;

Đồi Vọng Cảnh bên bờ Sông Hương là thắng cảnh thuộc ngành Văn hoá trách nhiệm quản lý. Tỉnh TTH đã qua mặt ngành văn hoá nên gây nên sự cố tranh chấp chưa từng xảy ra giữa ngành kế hoạch đầu tư kinh doanh kinh tế có lợi trước mắt với bảo tồn bảo tàng di sản văn hoá để phát triển kinh tế văn hoá bền vững lâu dài. Qua dư luận báo chí và các chuyên viên trong ban nghiên cứu,  Thủ tướng Chính phủ đã thấy vấn đề nên vừa giao cho Bộ VHTT “kiểm tra cụ thể và làm việc với UBND tỉnh về việc nầy; sau đó báo cáo và đề xuất với Thủ tướng hướng giải quyết”.  (Theo báo Tuổi Trẻ, ngày 26.2.2005) chứ không phải giao cho các ngành đầu tư phát triển kinh tế.

1.4. Không thực hiện những điều do chính UBND tỉnh và các ban ngành ủng hộ chủ trương của tỉnh đề ra trong các văn bản gởi UBND tỉnh.

Trong Công văn số 2492/CN-UB, Chủ tịch UBND tỉnh TTH Nguyễn Văn Mễ, ký ngày 15.10.2003 gởi Công-ty Du lịch Hương Giang (phía đối tác VN trong dự án liên doanh), có đề cập đến:

“Qua quá trình triển khai (dự án xây dựng khu du lịch Life Resort trên sườn đồi Vọng Cảnh) cần nghiên cứu giải quyết tốt mối quan hệ giữa dự án nầy với dự án do hoạ sĩ Lê Bá Đảng đề xuất cũng tại khu vực đồi Vọng cảnh”.Nhưng phía đối tác Việt Nam chưa thực hiện chỉ thị nầy. Tháng 6.2004, Hoạ sĩ Lê Bá Đảng về dự Festival 2004, hoạ sĩ được tỉnh mời cơm nhưng không hề được tỉnh TTH trao đổi vấn đề nầy. Và tôi được biết cho đến giờ nầy Hoạ sĩ Lê Bá Đảng cũng chưa biết đã có dự án Life Resort Huế làm chồng lên dự án Vọng Cảnh của Hoạ sĩ đã nhất trí với tỉnh TTH. Chưa giải quyết lời cam kết của tỉnh TTH với Hoạ sĩ Lê Bá Đảng mà đã khởi công thực hiện Dự án liên doanh trên đồi Vọng cảnh là vi phạm lời cam kết với một hoạ sĩ lớn đã dành cho tỉnh TTH nhiều tình cảm đặc biệt;

Nhiều lần tỉnh TTH báo cáo là sở Tài nguyên và Môi trường TTH ủng hộ dự án Life Resort trên sườn đồi Vọng cảnh nhưng tỉnh lại lờ đi ý kiến rất quan trọng mà sở Tài nguyên và Môi trường đã nhắc nhở tỉnh quan tâm. Trong công văn số 3341/CV-TN&MT-MT, KT Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường, Phó Giám đốc Nguyễn Hữu Quyết, ký ngày 5.11.2004, có đoạn viết:

“ Đây là khu vực gắn với địa danh đồi Vọng cảnh có cảnh quan thiên nhiên đẹp và nằm trong vùng di tích cần được bảo vệ đặc biệt vì vậy khi triển khai dự án phải có ý kiến của sở Văn hoá thông tin”

Bởi vì Tỉnh TTH né ngành văn hoá cho nên Tỉnh bỏ qua lời nhắc nhở của Sở Tài nguyên và Môi trường. Bỏ qua lời nhắc nhở nầy thì tỉnh TTH không thể xếp sở Sở Tài nguyên và Môi trường ủng hộ việc thực hiện dự án của tỉnh được.

2. Vi phạm những Quyết định do chính chính quyền TTH ban hành;

2.1. Bất chấp những Quyết định do chính UBND tỉnh TTH ban hành:

Trả lời báo điện tử VN Express (ngày 18-2-2005) Chủ tịch UBND tỉnh TTH Nguyễn Xuân Lý nói: “Tôi chưa thấy ai nói đồi Vọng Cảnh là di sản. Và nếu có là di sản thì cũng không có nghĩa không được phép xây dựng bất cứ công trình nào bên cạnh nó cả.             Đồi Vọng Cảnh chỉ là vị trí ngắm cảnh xung quanh của Huế”

Trả lời như thế ông Nguyễn Xuân Lý - Chủ tịch tỉnh TTH - tỉnh có hai di sản thế giới và còn nhiều di sản khác đang chờ xin công nhận di sản thế giới, chứng tỏ ông không biết gì đến những Quyết định quan trọng của những người tiền nhiệm của ông đã ban hành. Đồi Vọng Cảnh có phải là di tích thắng cảnh cần phải bảo vệ nghiêm chỉnh hay không, xin ông Chủ tịch xem lại 3 Quyết định sau:

2.1.1.Quyết định số 99/ QĐ của Ủy ban Nhân dân Cách mạng Bình Trị Thiên, về việc xác nhận tạm thời các cơ sở Văn hoá công cộng, do Ủy viên Thư ký Lê Tư Sơn ký thay Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Cách mạng Bình Trị Thiên ký ngày19 tháng 5 năm 1976: “Tạm thời xác nhận những khu vực danh thắng, di tích lịch sử, di tích Cách mạng, kháng chiến và di tích tội ác có trong danh sách kèm theo là những công trình Văn hoá của dân tộc, là tài sản chung của nhân dân phải được tôn trọng và nghiêm chỉnh bảo vệ”. (do NĐX nhấn mạnh). Đồi Vọng Cảnh được xếp vào số 24, ở xã “Nguyệt Biều huyện Hương Thuỷ. Nơi đứng ngắm phong cảnh sông Hương, đồi núi và lăng tẩm. Kiến tạo từ thời Pháp thuộc (Belvédère)”.

2.1.2. Quyết định số 1046-QĐ/UBND, của Uỷ ban nhân dân tỉnh TTH v/v Bảo vệ đợt I các Di tích lịch sử, văn hoá danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh do Phó Chủ tịch UBND tỉnh TTH ký ngày 8 tháng 10 năm 1993. 

Quyết định xác nhận “Đồi Vọng Cảnh: Ở hữu ngạn, bờ sông Hương. Từ đồi Vọng Cảnh có thể nhìn bao quát cảnh sắc của Huế. Từ xưa trên đồi có vọng lâu để ngồi nghỉ ngơi và xem phong cảnh”. (Di tích số 87)

Điều II của Quyết định nầy viết “Nghiêm cấm mọi hoạt động xây dựng, khai thác trong khu vực bảo vệ của di tích và danh lam thắng cảnh; trường hợp đặc biệt cần sử dụng đất thuộc khu vực di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh, phải thực hiện đúng quy định của pháp lệnh bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh và các quy định hiện hành của Nhà nước”. (tr.2)

2.1.3.Quyết định phê duyệt Quy hoạch chi tiết bảo tồn, tôn tạo các di sản văn hoá và môi trường, cảnh quan khu vực tây nam thành phố Huế của UBND tỉnh TT-Huế (ngày 11-10-1999) do Chủ tịch UBND tỉnh TTH Nguyễn Văn Mễ ký đã ghi rõ: “Khu cây xanh rừng phòng hộ, bảo vệ cảnh quan trên đồi núi xã Thuỷ An, Thuỷ Bằng, Thuỷ Biều và dọc phía bên kia sông Hương, gồm: đồi Thiên An, núi Thiên Thọ, đồi Vọng Cảnh, núi Kim Phụng. Tại đây thực hiện các dự án trồng cây, giải toả mồ mả để khai thác phong cảnh đẹp, bảo vệ tiền án của các lăng”.

Chủ tịch Nguyễn Xuân Lý hành xử với Thành phố Huế “là đất di sản, chỗ nào cũng là di sản hết” (xác nhận của Chủ tịch NXL) bằng luật riêng. Nhưng muốn hành xử bằng luật riêng thì trước hết Chủ tịch phải ban hành những Quyết định mới thời Nguyễn Xuân Lý tuyên bố hủy bỏ những Quyết định đã có. Nếu chưa có những quyết định hủy bỏ những quyết định trước đó mà đã thi hành theo luật riêng là ông Chủ tịch đã vi phạm những Quyết định có tính chất pháp qui. Và ai vi phạm những điều do nhà nước địa phương ban hành cũng bị xử lý theo pháp luật. 

2.2. Bất chấp ý kiến phản biện của các cơ quan chuyên môn:

Để giúp việc cho lãnh đạo các địa phương trực thuộc Trung ương, trong hệ thống hành chính Việt Nam có các ban ngành chuyên môn. Các ban ngành chuyên môn do tỉnh bổ nhiệm nhưng về chuyên môn còn có ngành dọc. Các ban ngành chuyên môn chịu trách nhiệm không những trước tỉnh mà còn trước lãnh đạo cấp trên theo ngành dọc. Công văn của Hội đồng kiến trúc - qui hoạch tỉnh Thừa Thiên – Huế (gồm các kiến trúc sư , kỹ sư xây dựng, hoạ sĩ, nhà nghiên cứu là thủ trưởng các cơ quan: Sở Xây dựng, Sở Văn hoá – Thông tin, Uỷ ban nhân dân TP Huế, Trung tâm bảo tồn di tích cố đô Huế, Hội kiến trúc sư tỉnh TTH, Hội văn học nghệ thuật tỉnh, giám đốc các công ty chuyên về tư vấn kiến trúc, lãnh đạo các phòng ban chuyên về quản lý và xây dựng qui hoạch của Sở Xây dựng) đã ba lần gửi công văn không đồng tình việc xây dựng khu du lịch trên đồi Vọng Cảnh (trong đó hạng mục chính là hai khối khách sạn nằm bên sườn đồi, ngay bên bờ sông Hương), đồng thời đề nghị tỉnh chuyển địa điểm xây dựng đi nơi khác. Cụ thể như sau:

*Công văn số 696/SXD – KTQH, ngày 9.11.2004 của Sở Xây dựng, gửi UBND tỉnh TTHuế.

Ngày 3.11.2004, Hội đồng kiến trúc – qui hoạch (KT- QH) do ông Nguyễn Việt Tiến – giám đốc Sở Xây dựng làm chủ tịch, đã chủ trì cuộc họp với sự có mặt của 12 thành viên hội đồng, để xem xét phương án thiết kế qui hoạch chi tiết khu du lịch đồi Vọng Cảnh (VC), nhằm chuẩn bị cơ sở cho UBND tỉnh xem xét phê duyệt dự án. Trước khi họp, hội đồng đã tổ chức đi kiểm tra thực địa khu vực dự kiến xây dựng khu du lịch, cũng như các khu vực di tích và thắng cảnh lân cận như: lăng Tự Đức, Đồng Khánh, Thiệu Trị, điện Hòn Chén (đã có trong danh mục Di sản nhân loại) và sông Hương. Trên cở sở thực địa và xem xét hồ sơ qui hoạch, “tất cả các thành viên dự họp thống nhất đề nghị UBND tỉnh quyết định chuyển vị trí xây dựng sang địa điểm khác phù hợp hơn. Vì lý do: “do đồi VC có vị trí quan trọng, liên quan đến các yếu tố văn hoá, lịch sử, di sản, bản thân là một danh thắng thuộc khu vực qui hoạch bảo tồn và tôn tạo cảnh quan Tây Nam thành phố Huế, đã được UBND tỉnh phê duyệt, nằm trong tổng thể danh thắng gần: sông Hương, lăng Tự Đức, lăng Đồng Khánh, lăng Thiệu Trị. Mặt khác, phương án kiến trúc khách sạn không phù hợp vớí quyết định phê duyệt qui hoạch, có khả năng phá vỡ cảnh quan thiên nhiên đồi Vọng Cảnh”. Hội đồng còn lưu ý đến việc UNESCO khuyến cáo đến việc xây dựng hai bờ sông Hương có ảnh hưởng xấu đến quần thể di tích cố đô Huế, và đề nghị ViệtNam lập hồ sơ bổ sung sông Hương và cảnh quan hai bờ vào danh mục di sản nhân loại ở Huế. 

   *  Công văn số 843/SXD – KTQH, ký ngày 27.12.2004 của Sở Xây dựng, gửi UBND tỉnh TTHuế.

Ngày 24.12.2004, sau khi các báo Tuổi Trẻ, Tiền Phong nêu vấn đề: có nên xây dựng khách sạn trên đồi VC ?, đồng thời đăng các ý kiến của các sở ban ngành, các nhà nghiên cứu và người dân Huế đề nghị : không nên, UBND tỉnh TTH đã đề nghị Hội đồng Kiến trúc Qui hoạch tổ chức cuộc họp của hội đồng có mở rộng với đại diện một số ban ngành hữu quan khác, nhằm lấy ý kiến thêm một lần nữa về dự án khu du lịch đồi VC. Thành phần tham gia đông đảo hơn, ngoài giám đốc các Sở Xây dựng, Văn hoá – Thông tin, Chủ tịch Hội kiến trúc sư tỉnh, chủ tịch UBND TP Huế (không dự họp nhưng gửi ý kiến đến tham gia),và các thành viên còn lại của hội đồng, còn có thêm đại diện các Sở Du lịch (phó giám đốc Phan Thế Kháng), Sở Tài nguyên – Môi trường (Trưởng phòng quản lý môi trường Nguyễn Việt Hùng), Khoa học – Công nghệ (Trưởng phòng hành chính tổng hợp Trần Duy Chiến)... Sau khi xem xét lại qui hoạch, nghe ý kiến của chủ đầu tư khu du lịch, 13 thành viên dự họp đã bày tỏ quan điểm của mình bằng cách viết phiếu góp ý trên giấy (phiếu này chuyển lại cho UBND tỉnh). Tất cả các phát biểu và phiếu góp ý đều nhất trí:

“ Mặc dầu quá trình triển khai công tác chuẩn bị đầu tư dự án có một số thiếu sót trong quá trình tham gia cần rút kinh nghiệm, UBND tỉnh đã có quyết định cấp phép đầu tư và có thể có những thiệt hại nhất định cần phải tiếp tục giải quyết. Tuy nhiên, xuất phát từ các yêu cầu qui hoạch, bảo vệ môi trường, cảnh quan, hội nghị nhất trí đề nghị UBNd tỉnh quyết định không thực hiện dự án tại khu vực đồi VC và dọc bờ sông Hương.

Nếu chủ đầu tư có nguyện vọng đầu tư dự án khách sạn tại một địa điểm khác, Sở xây dựng, các ngành, địa phương có liên quan và Hội KT – QH tỉnh sẽ phối hợp khẩn trương nghiên cứu đề xuất địa điểm trình tỉnh quyết định”.

13 ý kiến thống nhất kiến nghị trên không phải của 13 người mà của 13 ngành của tỉnh. Mười ba ngành nầy là trí tuệ, là trách nhiệm của bộ máy tham mưu của tỉnh, nhưng rất tiếc không được tỉnh TTH quan tâm.

*Ngày 2.2.2005, Sở Xây dựng lại tiếp tục gửi Công văn số 67/SXD – KTQH  lên UBND tỉnh TTH (lần thứ ba):

Ngày 29.1.2005, công trình khách sạn bên sườn đồi VC làm lễ khởi công xây dựng, Sở Xây dựng nhắc lại ý kiến của Sở và   Hội đồng KT – QH:

“Một lần nữa kính đề nghị tỉnh xem xét lại việc triển khai xây dựng khu du lịch tại đồi VC”.

Công văn, ngày 2.2.2005 cũng báo cáo cho UBND tỉnh biết, công trình này khởi công nhưng còn thiếu một số thủ tục quan trọng như: chưa có quyết định phê duyệt dự án đầu tư; mặt bằng xây dựng chưa tiến hành đền bù, giải toả; đặc biệt, chưa có giấy phép xây dựng (như qui định của Luật Xây dựng).

* Ý kiến của ngành du lịch TTH, (Theo báo Đầu Tư, ngày 23-2-2005). Ông Phan Thế Kháng, Phó giám đốc Sở Du lịch, Nguyên Phó Chủ tịch - UBND Thành phố Huế, phụ trách về nhà đất môi trường, đã có văn bản nêu ý kiến rằng, không nên làm ở khu vực Vọng Cảnh về cơ số lưu trú cũng như những công trình xây dựng quy mô lớn và chọn một vị trí khác có cảnh quan đẹp, hấp dẫn để thuyết phục nhà đầu tư chuyển địa điểm. Ý kiến của Phó Giám đôc sở Du lịch[2] không vừa lòng UBND tỉnh nên không được quan tâm;

Huế là một trung tâm văn hoá du lịch quốc gia, thế nhưng khi thực hiện dự án, tỉnh TTH cũng không tham khảo ý kiến của Tổng Cục du lịch. PGS-TS Phạm Trung Lương - Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển du lịch cho biết: "Tổng Cục du lịch - cơ quan quản lý nhà nước về du lịch không được (tỉnh TTH)  hỏi ý kiến tham khảo về những dự án như Vọng Cảnh. Theo quy hoạch tổng thể ngành du lịch đến năm 2010, Việt Nam có 7 trọng điểm du lịch cần đầu tư. Cho đến thời điểm này, thật đáng buồn là chỉ có dự án Hội An tuân thủ những nguyên tắc về thẩm định và quy hoạch ngành. Điều đó ảnh hưởng lớn tới sự phát triển bền vững".

2.3.- Giải thích sai những văn bản của cấp dưới với cấp trên.

Trong Công văn báo trả lời ý kiến của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh TTH chứng tỏ tỉnh đã thiết kế dự án đúng qui trình nên đã viết: “Về qui hoạch, Sở Xây dựng đã cấp chứng chỉ quy hoạch số 47/2004/CCQH, ngày 16-2-2004 cho công trình xây dựng khách sạn nói trên”.

Trong thực tế, theo yêu cầu của UBND tỉnh, sở Xây Dựng đã cấp chứng chỉ trên nhưng ở Điều 3, Sở xây dựng ghi rõ: “Chứng chỉ quy hoạch này là căn cứ để giao đất và thiết kế công trình và không có giá trị làm chứng cứ về quyền sử dụng đất, đồng thời không thay thế giấy phép xây dựng”. Điều 3 nầy không được UBND tỉnh quan tâm nhắc đến;

3. Vi phạm luật Di sản Văn hoá.

Mục 2.1 trên đã đề cập đến việc các nhà thực hiện dự án đã vi phạm những Quyết định do chính UBND tỉnh TTH ban hành. Những Quyết định đó Chủ tịch Nguyễn Xuân Lý có thể hủy bỏ để làm ra những Quyết định mới phù hợp với yếu cầu của thời cầm quyền của ông (có nghĩa là không cần phải bảo vệ các di tích văn hoá, di sản văn hoá nữa). Nhưng nếu ông cứ quyết tâm thực hiện cho được dự án thì sẽ vi phạm Luật Di sản văn hoá. Điều 28 của “Luật Di sản Văn hoá”, trong đó, mục a của khoản 2 ghi rõ: “Cảnh quan thiên nhiên hoặc địa điểm có sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc có giá trị thẩm mỹ tiêu biểu”, liên quan đến Điều 36, khoản 1 “Khi phê duyệt dự án cải tạo, xây dựng các công trình nằm ngoài các khu vực bảo vệ di tích quy định tại điều 32 của Luật này mà xét thấy có khả năng ảnh hưởng xấu đến cảnh quan thiên nhiên và môi trường sinh thái của di tích thì phải có ý kiến thẩm định bằng văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về văn hoá thông tin”. (NĐX nhấn mạnh).

Việc nầy đã được công văn của Bộ Văn hoá-Thông tin gởi UBND tỉnh TTH đã bày tỏ thái độ rõ ràng,  Giám đốc Sở Văn hóa-Thông tin tỉnh TTH do UBND tỉnh TTH bổ nhiệm cũng đã công khai và minh bạch tỏ rõ chính kiến của mình trên báo (Tuổi Trẻ ngày 31.1.2005) không tán thành chủ trương xây dựng khu du lịch Life Resort trên sườn đồi Vọng Cảnh của lãnh đạo tỉnh, “buộc phải lựa chọn thái độ không có mặt trong buổi lễ” khởi công xây dựng khu du lịch Life Resort trên sườn đồi Vọng Cảnh  ngày 29.1.2005 vừa qua.

Nếu tỉnh TTH chấp nhận vi phạm Luật Di sản Văn hoá cương quyết xây dựng cho được khu du lịch Life Resort trên sườn đồi Vọng Cảnh thì sẽ có ảnh hưởng xấu đến việc lập “Hồ sơ đệ trình sông Hương và cảnh quan đôi bờ sông Hương là di sản văn hoá thế giới” theo yêu cầu của Uỷ ban Di sản thế giới của UNESCO tại kỳ họp lần thứ 28 tới đây.

Các địa phương thèm có được một di tích để trùng tu tôn tạo để xin được công nhận là di tích quốc gia, tỉnh TTH vì có nhiều di tích lịch sử văn hoá quá nên cũng chẳng cần được Quốc gia hay quốc tế thêm nữa chăng ?   

4. Bất chấp ý kiến của cơ quan cấp trên và của Đ/c Nguyễn Khoa Điềm.

Ngày 3-2-2005, Thứ trưởng Bộ Văn hoá Thông tin Trần Chiến Thắng đã có công văn số 382/VHTT-DSVH gửi UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế, nêu rõ:

“Khu vực đồi Vọng Cảnh là một điểm nằm trong không gian qui hoạch của một số di tích như: Lăng Tự Đức, Lăng Đồng Khánh, Điện Hòn Chén thuộc quần thể di tích Cố Đô Huế. Đây là khu di tích đầu tiên của Việt Namđược UNESCO quyết định đưa vào Danh mục Di sản Văn hoá Thế giới... Đề nghị UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế cân nhắc kỹ lưỡng dự án xây dựng khu du lịch, đặc biệt là khách sạn cao tầng trên đồi Vọng Cảnh...”.

Trong dịp tết về thăm quê, đồng chí Nguyễn Khoa Điềm - UVBCT, Bí thư TW Đảng, Trưởng ban TTVH Trung ương, trong chỗ thân tình ông đã nhắc nhở các đồng chí lãnh đạo tỉnh TTH và anh chị em Phóng viên báo chí rằng : Làm gì cũng phải bảo đảm tính pháp lý. Không ai được đứng trên pháp luật. Luật ở đây là Luật Di sản. Luật Di sản có cả Di sản và thắng cảnh. Sông Hương, đồi Vọng Cảnh cũng là di sản, giống như Phong Nha Kẻ bàng cho nên phải đối xử với nó hết sức cẩn thận. Làm gì cũng phải nghĩ đến đại cuộc. Đụng đến di sản văn hoá thì phải dừng lại.”(Báo Tiền Phong số 35, ngày 18-2-2005),

Lời nhắc nhở của đồng chí lãnh đạo có trách nhiệm hàng đầu về tư tưởng văn hoá Việt Nam hiện nay đáng lẽ phải được lãnh đạo TTH nghiên cứu và thực hiện, nhưng ngược lại tất cả những lời phát biểu đứng trên luật di sản của Chủ tịch Nguyễn Xuân Lý đều diễn ra (trong những ngày 18 và 19.2 với báo chí) sau khi có ý kiến của đồng chí Nguyễn Khoa Điềm hơn một tuần. Đối với ý kiến của đồng chí Nguyễn Khoa Điềm mà tỉnh TTH còn phớt lờ huống chi ý kiến đóng góp của các nhà nghiên cứu, các nhà văn hoá hôm nay  có được nghĩa lý gì. Biết thế nhưng chúng tôi vẫn phải thức đêm để viết ý kiến của mình lên giấy để nếu các vị lãnh đạo hôm nay không để ý đến thì các nhà sử học trong tương lai sẽ dùng như những tư liệu lịch sử chân thực nhất.

5. Lời kết:

Những sai lầm vi phạm pháp một phần vì không biết hay không muốn biết, và một phần là muốn cho được việc đã né tránh các cơ quan chức năng cấp trên và bất chấp luật lệ, hoặc cố tình (sẽ) sửa chữa luật lệ để phù hợp với chủ trương của mình[3]

GS Lê Văn Lan (VTV1, 25.2.05): “Bài toán giải quyết xung đột giữa bảo tồn và phát triển vẫn có thể tìm ra lời giải nếu những cơ quan quản lý, chủ đầu tư các dự án có tâm và trí” và “quan trọng là họ biết lắng nghe những người có tâm với những giá trị văn hoá của cha ông”.

Qua kinh nghiệm thất bại của các nước phát triển “bỏ qua công tác bảo tồn yếu tố văn hoá trong phát triển đồng nghĩa với việc đi theo hướng phát triển không bền vững.”.

Hôm nay cuộc toạ đàm đã tham gia nhiều tư liệu, nhiều ý kiến không thể bác bỏ được vậy để khỏi tốn thêm công của, bỏ mất nhiều cơ hội làm ăn khác, tỉnh TTH nên vì lòng dân, uy tín của Đảng, vì sự phát triển bền vững hãy mạnh dạn tuyên bố sẽ thương lượng với chủ đầu tư phía Hà Lan di chuyển dự án sang một địa điểm khác. Nếu phía đối tác Hà Lan không đồng tình thì tỉnh nhà phải chấp nhận thiệt hại trước mắt một số tiền để cứu vãn đồi Vọng Cảnh bên sông Hương cho muôn đời sau. Nhân dân Huế sẽ gánh vác một phần khó khăn với  tỉnh và nếu cần kêu gọi người Hà Lan ở chính quốc giúp TTH tháo gỡ những khó khăn do sự nóng vội, thiếu  tâm, thiếu trí gây ra, người Huế và người yêu Huế ở trong và ngoài nước cũng có thể giúp tỉnh thực hiện việc nầy. Nếu vì…những lý do quá tế nhị Tỉnh không thể thực hiện được đề nghị trên mà cứ kiên trì đối phó với dư luận quần chúng và các cơ quan chức năng, hậu quả các đồng chí rồi phải gánh với lịch sử.

Nguyễn Đắc Xuân
Gác Thọ Lộc, sáng ngày  27/2/2005


(*) Nhà văn, nhà nghiên cứu lịch sử văn hoá Huế, ở tại 9/1 Nguyễn Công Trứ, Huế. Đt: 054.823009

[1] Đ/c Nguyễn Xuân Lý còn trả lời báo Đầu Tư  ngày 22.2.2005: “Cũng có một số người cho rằng, đồi Vọng Cảnh là khu đất linh thiêng, là di tích lịch sử, nằm trong khu vực được công nhận là di sản thế giới... nên không được xây dựng bất kỳ công trình nào. Ông Nguyễn Xuân Lý đã thẳng thắn trả lời, chưa thấy ai và văn bản nào nói đồi Vọng Cảnh là di sản, di tích... và cũng chẳng ai nói rằng không được xây dựng ở nơi đây”.

[2] Phát biểu trong cuộc họp mở rộng của Hội đồng KTQH ngày 24.12.2004, với tư cách Phó Giám đốc sở Du Lịch TTH, ông Kháng viết Phiếu góp ý với nội dung sau: Giám đốc đi công tác. Tôi Phó Giám đốc đi họp. Đây là lần họp đầu tiên tôi được dự. Ý kiến như sau: 1. Không nên làm ở khu vực nầy (đồi Vọng Cảnh) về cơ sở lưu trú. Cũng như những công trình xây dựng qui mô lớn. Lý do: Sông Hương đang được làm đề án để trình UNESCO công nhận di sản Thế giới, Vì vậy dọc tuyến không nên phát sinh thêm các công trình. 2. Chọn một vị trí khác có cảnh quan đẹp, hấp dẫn để thuyết phục nhà đầu tư chọn địa điểm khác; 3. Nếu không thuyết phục được thì có thể g/quyết trả lại chi phí trong quá trình đi lại nghiên cứu mà đối tác đã bỏ ra”.

[3] Trả lời Phóng viên báo điện tử VNExpress ngày 23.2.2005, Chủ tịch UBND tỉnh TTH  Nguyễn Xuân Lý đã giải thích về những chủ trương vi phạm pháp luật của mình như sau: “Nếu nói như vậy thì ở Huế chỗ nào cũng phải xin ý kiến Bộ hết và như thế thì chúng tôi không có công trình. Đất Huế là đất di sản, chỗ nào cũng là di sản hết”và nói thêm “Trong  quá trình phát triển nếu tính toán thấy có điều kiện tốt hơn thì mình vẫn cứ thay đổi. Chính Ủy ban thay đổi văn bản của Uỷ ban thì không sao”.

 
 
Các bài Giữ hồn cho Huế khác
Các bài Giữ hồn cho Huế